Werkt je wachtwoord niet meer? Druk dan op wachtwoord vergeten.
Ervaar je technische problemen? help@papegaaienforum.nl
Geachte heer Hooimeijer,
Ik wilde u hierbij vragen naar het belang van kunnen vliegen van vogels, en dan vooral kleine vogels zoals agapornissen.
Twee van mijn agapornissen zijn veel los buiten geweest en zijn daardoor veel mooier en volwassener geworden. Een van de agapornissen is na voor meer als 3-4 uur alleen buiten te zijn geweest verdwaalt en uiteindelijk 2 dagen later dood teruggevonden bij een nabijgelegen toren. De andere die momenteel op mijn beeldscherm zit te fluiten is in de afgelopen 2-3 weken 75% van de dagen los buiten geweest en ook eenmaal 3 dagen achtereen buiten geslapen. Hij kwam eten bij het raam en uiteindelijk kwam hij weer naar binnen.
Ook deze agapornis is veel mooier geworden nadat hij los buiten is geweest en weet dat hij los buiten mag zijn en dus niet gevangen zit maar zelf kiest om binnen te zijn.
Het lijkt me dat vogels het bewegen van het vliegen nodig hebben, en mogelijk ook het vrij rond kunnen vliegen zonder grenzen samen met 100 andere vogels.
Heeft u wellicht wetenschappelijke informatie over de noodzaak om te kunnen vliegen om gezond te blijven voor vogels? Is het beter om een vogel veel te laten kunnen vliegen of is kortwieken absoluut geen probleem?
Met vriendelijke groet,
Jan Jaap
Kortwieken
Vogels worden gekenmerkt door het vermogen om te kunnen vliegen. Vaak wordt daarbij vergeten dat er ook vogels zijn die niet kunnen vliegen. We moeten daarbij denken aan pinguïns en natuurlijk ook aan de bekende loopvogels zoals struisvogels .
Weinig mensen realiseren zich dat er ook een papegaaiensoort in de natuur voorkomt die niet kan vliegen. Het gaat om de Kakapo die leeft op eilanden bij Nieuw Zeeland. Deze papegaai weegt meer dan 3 kilo en broed in holen in de grond. Op deze eilanden kwamen oorspronkelijk geen roofdieren voor die een bedreiging waren voor de vogels. Ook zijn er op deze eilanden geen bossen en bomen waardoor deze soort zich heeft ontwikkelt tot een bodembewoner die het vermogen om te kunnen vliegen heeft verloren.
Het vliegen is voor een vogel in de natuur functioneel om eten te zoeken, drinkwater op te zoeken, een slaapplaats op te zoeken. Voor veel (trek)vogels is vliegen ook lijfsbehoud om te kunnen wegtrekken als de omstandigheden ongunstig zijn om te kunnen overleven.
Vliegen kan bij vogels in de natuur onderdeel zijn van het baltsgedrag. Vliegen is daarnaast vooral ook functioneel als vluchtgedrag om aan belagers te ontkomen.
In de natuur brengen "onze" vogels maar een zeer beperkt gedeelte van de dag vliegend door We moeten bedenken dat vliegen voor de meeste vogelsoorten een riskante bezigheid is omdat papegaaien en parkieten als prooidieren door roofvogels uit de lucht worden gehaald. In de natuur is dat ook goed te zien omdat vogels veelal gericht vliegen om van de ene plek naar de andere te vliegen. Het merendeel van de papegaaien en parkieten is er op gebouwd om te klimmen en de klauteren. Andere soorten zijn er op gebouwd om vooral lopend op de grond naar voedsel te zoeken. Dit is een andere situatie voor vogels die volledig afhankelijk zijn van het vermogen om te vliegen om te kunnen overleven zoals zwaluwen, albatrossen of roofvogels.
Bij vogels die als huisdier worden gehouden is het vlieggedrag in het algemeen niet meer functioneel. Het eten, het drinken en de slaapplaats hoeven niet meer vliegend te worden opgezocht. Het vlieggedrag is vaak wel als vluchtgedrag "functioneel" om aan de andere huisgenoten te ontkomen en een hoge, veilige plek op te zoeken in de huiskamer. Daarnaast worden in vogelklinieken wereldwijd de nadelen gezien omdat vogels tegen ramen en objecten aanvliegen en zich ernstig en zelfs fataal beschadigen , in de hete soep terecht komen, via het raam of een open deur verdwijnen enz..
Als "vogelaar" is het heel mooi om in de natuur naar vliegende vogels te kijken en het was een voorrecht om ara's amazones, parkieten in de natuur te kunnen observeren.
Dan wordt alleen maar nog duidelijker hoe onnatuurlijk en zelfs tegenstrijdig het is om papegaaien en parkieten in gevangenschap onder zeer onnatuurlijke omstandigheden te houden.
Het idee om papegaaien en parkieten als "free flight/vrij vliegend" te houden is heel mooi en is ook mogelijk maar dan wel onder zeer strikte omstandigheden en als de deskundigheid en ervaring bij de eigenaar aanwezig is. Deze deskundigheid en ervaring moeten we dan vergelijken met een valkenier die er met roofvogels op uit trekt. Zonder deze deskundigheid en ervaring is het niet verantwoord en is het voorspelbaar dat vogels verloren zullen gaan omdat de vogels wegvliegen danwel verongelukken of door roofvogels worden gepakt.. Ook valkeniers verspelen roofvogels.
Uiteindelijk zijn we verantwoordelijk voor de gezondheid en het welzijn van onze vogels en is het ook niet voor de handliggend om honden overal te laten loslopen met het idee dat dit in het belang van honden zou zijn.
Vanwege de onnatuurlijke omstandigheden van het houden van papegaaien en parkieten in gevangenschap kan in veel gevallen het kortwieken van een vogel een belangrijk hulpmiddel zijn om het welzijn van de vogel te waarborgen als onderdeel van een manier van omgaan met de vogel en als onderdeel van de opvoeding.
Een goede opvoeding is essentieel vanwege;
* Het algemeen welzijn van de vogel
* Het voorkomen van ongewenst gedrag
(Dit is ook van toepassing bij het opvoeden van honden en bij het opvoeden van kinderen.)
Heel speciaal aan papegaaien en parkieten is dat deze vogels als sociale gezelschapsvogels worden gehouden waarbij het niet voor de hand liggend om de vogels als kooi vogels te beschouwen. Voor vogels die als huisdier/ gezelschapsvogel worden gehouden heeft kortwieken in het algemeen grote voordelen. Omdat daarmee wordt ingespeeld op het sociale gedrag van papegaaien en parkieten die er belang bij hebben om bij allerlei activiteiten van de eigenaar/familie betrokken te zijn. Deze activiteiten spelen zich deels binnen af maar voor een groot deel ook buiten en niet alleen in de tuin.
De eigenaar kan met een gekortwiekte vogel veel meer ondernemen waardoor de vogel meer vrijheid heeft. Er ontstaat daardoor een hechtere wederzijdse binding dan met een vogel die niet gekortwiekt is. Niet alleen de eigenaar maar ook de rest van de familie, vrienden en kennissen kan activiteiten ondernemen met de vogel die is gekortwiekt.
Vogels vertonen na het kortwieken minder angst -, paniek - en stressgedrag.
Vogels hebben meer zelfvertrouwen.
Vogels vertonen minder territoriaal, defensief en ongewenst gedrag.
Vogels kunnen dagelijks op de hand worden meegenomen worden naar buiten in de tuin, naar het bos enz. enz. Vogels kunnen mee op vakantie en op de fiets. Een vogel die niet gekortwiekt is, is gedoemd om bij mooi weer binnen in een kooi te zitten als deze te groot is om mee naar buiten te nemen, terwijl de familie buiten allerlei activiteiten onderneemt. Als de vogel die niet gekortwiekt is geluk heeft wordt deze bij mooi weer buiten gezet in de kooi.
Het is van het grootste belang dat papegaaien en parkieten zo veel mogelijk buiten komen om te profiteren van zonlicht en frisse lucht. Dat betekent ook als het bewolkt is en het geldt ook in de winter. Met een gekortwiekte vogel is het een belangrijke , gezonde dagelijkse routine om de vogel mee naar buiten te nemen.
In eerste instantie zou worden verwacht dat de borst/vliegspieren van vogels die gekortwiekt zich minder sterk zouden ontwikkelen.
Het is een opmerkelijke ervaring dat dit niet het geval is . Binnen de Kliniek voor Vogels zien we juist dat de borstspieren van gekortwiekte vogels waarmee wordt gewandeld en gefietst en die de gelegenheid hebben om in een klimboom te klimmen en de klauteren , zich heel sterk ontwikkelen. Vaak beduidend beter dan van vogels die niet gekortwiekt zijn en zeker als de vogels binnen worden gehouden.
Sinds 2000 worden er door de Kliniek voor Vogels wandelingen en picknicks en vogelvriendelijke evenementen georganiseerd deels samen met de Stichting Papegaaien en Parkieten Welzijn. Meer en meer eigenaren van papegaaien en parkieten komen er achter wat een positieve veranderingen dit teweeg brengt in het belang van de gezondheid en het welzijn van papegaaien en parkieten als gezelschapsvogels.
Voor vogels die in ruime volières worden gehouden en waar mee gekweekt wordt is het advies niet om de vogels te kortwieken omdat vliegen een belangrijke rol kan spelen bij het seksueel gedrag van vogels.
Als vogels echter bij kwekers in kleine volières worden gehouden waar de vogels feitelijk niet in kunnen vliegen, kan het grote voordelen hebben om de vogels te kortwieken omdat het dan mogelijk is de vogels ook tussendoor uit de volières te halen en op die manier meer vrijheid en afwisseling te bieden.
Bij het kortwieken van vogels worden een deel van de handpennen zodanig geknipt dat de vogel niet meer omhoog kan vliegen. Het kortwieken dient altijd symmetrisch te gebeuren zodat de vogel niet uit balans is bij het gebruiken van de vleugels.
Tijdens de rui verliest de vogel de geknipte veren en wordt het kortwieken uiteindelijk tenietgedaan. Het duurt gemiddeld 3-4 weken voordat een nieuwe veer even lang is als de geknipte veren. Daarna moet de ontwikkeling van de nieuwe veren in de gaten worden gehouden en moeten de veren tijdig worden bijgeknipt om niet plotseling op een vervelende manier verrast te worden. Doorgroeiende veren moeten ook worden bijgeknipt omdat een doorgroeiende veer irritatie kan geven omdat deze onvoldoende wordt ondersteund door de "buur-veren".
Het advies is om het controleren van de gekortwiekte vleugels tot een dagelijkse routine te maken waarbij het bijknippen van nieuwe veren zowel voor de vogel als voor de eigenaar een simpele procedure is zonder enige stress.
Er zijn geen aanwijzingen dat er aantoonbare nadelen zijn van het verantwoord kortwieken van papegaaien en parkieten als onderdeel van het omgaan met deze vogels als sociale gezelschapsvogels.
Drs. Jan Hooimeijer
Hartelijk dank voor het uitgebreide antwoord! Op het forum wordt er reeds over gesproken: http://www.grijsje.nl/12057-vliegen.html
Met vriendelijke groet,
Jan Jaap