Lezing van Ed en Thiely de Moor (25-10-2011) Een papegaai in de huiskamer.

Lezing Ed en Thiely de Moor op 25 oktober 2011

Ed en Thiely de Moor van www.akala.nl zijn ondertussen erg bekende namen in de “vogelwereld” daarom zijn we dus ook naar deze lezing gegaan. Om eens kennis te maken met hun en natuurlijk met hun kennis.
Samen met Henk en Rijn Dijkkamp ben ik naar Doetinchem gegaan om daar een lezing bij te wonen over de huiskamer vogel. De lezing werd georganiseerd door de parkietensociëteit.

Een vogel aankopen.
Voordat je een papegaai in huis neemt moet je een aantal dingen goed overdenken en realiseren:
- Leeftijd, papegaaien kunnen erg oud worden en jou soms overleven. Sta hier goed bij stil en handel hier ook na. Waar gaat de vogel heen als ik er niet meer ben?
- Energy, Het houden van een papegaai kost veel tijd en energie. Het is niet een vogel die als mode accessoire in de kooi zit !!!
- Stof. Elke papegaai stoft ! Wel is het soort afhankelijk hoeveel.
- Geluid, elke papegaai kan hard schreeuwen en zal dit ook doen, wat vind je omgeving hiervan.
- Vakantie, Wat doe je met de vakantie met je papegaai ?
- Partner en gezin. Wat vind je partner ervan? Wil je later kinderen, of heb je kinderen? Hoe pak je dit aan?
- Kinderen Wat vinden zij er van en houden zij van dieren?

Aankooponderzoek.
Een aankoop onderzoek is een onderzoek dat door de arts word gedaan. Bij goede kwekers en goede winkels wordt dit vaak al gedaan.
Bij dit onderzoek word de ontlasting onderzocht (de ontlasting is de handtekening van de vogel). In de ontlasting kunnen ze onder andere wormen en bacterien zitten.
Ook een bloedonderzoek is belangrijk ! Het is verstandig een vogel te laten testen op PBFD, Chlamidia, Polyoma en PDD.
PDD is een verlamming van de kliermaag. Kenmerken hiervan zijn: sterke vermagering, neurotische problemen (bijvoorbeeld tiks), zaden in de ontlasting.
Het Bornavirus is een onderdeel van PDD.

Een kuiken.
Als je een kuiken (jonge vogel) in huis neemt moet je je realiseren dat jij de nieuwe leermeester bent van de vogel. Zorg daarom dat je van te voren veel kennis hebt van het soort vogel dat je in huis neemt en weet ook hoe deze vogel zich gedraagd in de natuur. Pas hier je omgeving op aan.

De kooi en inrichting.
Als bodembedekking van de kooi kun je verschillende materialen gebruiken. Voorbeelden hiervan zijn: Kattenbakvulling, beukensnippers, papier, maisvezel en zand.
Thiely en Ed gebruiken zelf beukensnippers, omdat het vocht opneemt en omdat de ontlasting goed indroogt.
Maak de bodem van de kooi dagelijks even schoon (even de vieze ontlasting eruit). Gebruik bij het schoonmaken geen agressieve schoonmaakmiddelen zoals chloor. Je kunt je kooi schoonmaken met lauw water.
Maak eens per week de hele kooi schoon en ga de kooi 1 of 2 keer per jaar ontsmetten, bijvoorbeeld met Hamalid. Thee lepel op 10 liter water , teveel in emmer geeft tegenovergestelde werking.
Richt je kooi in met verschillende materialen en speelgoed. Denk bijvoorbeeld aan hout, touw, bakjes, slotjes, speelbomen, en een slijtstok.
Een slijtstok kun je het beste hoog ophangen. Een papegaai zit namelijk het liefst zo hoog mogelijk, door de slijtstok dus hoog te hangen heb je de meeste kans dat hij er veel op zit.
Een slijtstok, maar ook houten stokken zijn goed voor het slijten van de nagels en de snavel.
Zorg ook voor verrijking. Verrijking is bedoeld om je vogel bezig te houden door middel van het moeten zoeken naar eten. Hiervoor is verschillend speelgoed op de markt, maar je kan natuurlijk ook veel zelf bedenken.

Trainen en verzorging.
De basis van het trainen van een papegaai is toch wel het opstappen. Zonder het opstappen heb je geen controle over je vogel. Het is dus belangrijk dit gelijk te gaan oefenen met je vogel.
Wat ook belangrijk is is om je vogel aan veel dingen te laten wennen. Denk hierbij aan een handdoek, het rijden in de auto, het zitten in een vervoerskist, het wennen aan kinderen en andere dieren.
Een papegaai moet ook veel gesproeid/gedouched worden. Doe dit minimaal eens per week om de dag zou helemaal goed zijn.

Voeding
Een vogel in de huiskamer leeft natuurlijk heel anders als een vogel in de natuur. Hieronder volgt daarover een kort schema’tje.

Voeren in het algemeen
- Kijk naar hoe en wat vogels in de natuur eten.
- Voer geen koolsoorten (moeilijk verteerbaar), gebleekte groenten, vet voedsel (bijvoorbeeld patat), te zout voedsel, pinda’s en advocado.
- Bijvoorbeeld koolsoorten maar ook gedroogde zaden zijn moeilijker verteerbaar. Het voedsel blijft hierdoor langer in de maag zitten. Als dit gebeurd kunnen voedingsstoffen moeilijker worden opgenomen.
- Vertering van voedsel gebeurd in de krop en maag doormiddel van enzymen. Papegaaien hebben geen darmflora en bacterien in hun spijsverteringsstelsel.
- Een papegaai in de natuur eet 2 maal daags. Dit kun je het beste in gevangenschap ook aan houden.
- Een papegaai heeft een hogere temperatuur als wij mensen. Bij een papegaai ligt dit ongeveer op 41graden. Deze temperatuur word op pijl gehouden door energie, wat word verkregen door goede voeding.
- Houd er bij fruit, en sommige groentes, rekening mee dat dit veel vocht bevat en vocht heeft weinig voedingswaarde.
- Probeer ook bij huiskamer papegaaien seizoensgebonden te voeren.
- Fruit en groente bevatten anti oxidanten. Hiervan word je ouder.
- Een papegaai heeft een voedingsritme. Het kan wel 2 jaar duren voordat een papegaai een ritme heeft.
- Eerder werd altijd gezegt dat spirulina goed is voor je vogel, maar door nieuw onderzoek blijkt dit toch niet zo te zijn. Zeker edelpapegaaien kunnen er vreemd op reageren.
- Zuur onttrekt kalk uit de voeding (denk hierbij aan zuur fruit)

Het voeren van zaden.
- Het voeren van zaden alleen is lang niet voldoende.
- Gedroogde zaden worden moeilijk verteerd. Daardoor kunnen voedingsstoffen niet goed worden verteerd.
- Half rijpe of gekiemde zaden bevatten meer voedingsstoffen en zijn beter verteerbaar.
- Zaad wat nog goed is van kwaliteit moet met ongeveer 2 dagen zijn gekiemd.
Wat heeft je papegaai nodig.
10% van zijn lichaamsgewicht aan zaad (droog voer)
2,5% van zijn lichaamsgewicht aan fruit en groente (nat voer)
Eivoer en verschillende noten.

Het voeren van pellets
- Pellets bevat in principe alles wat je vogel nodig heeft.
- Pellets zijn licht verteerbaar.
- Familie de Moor voeren zelf scenic pellets.
Wat heeft je papegaai nodig
5% van zijn lichaamsgewicht aan pellet (droogvoer)
2,5% van zijn lichaamsgewicht aan fruit en groente (nat voer)
Eivoer 1 a 2 keer per week.
Geef bij pellets 75% aan pellets en 25 % wat anders, bijvoorbeeld een zaadmengsel. Hierdoor word ook de spiermaag goed geactiveerd.
Familie de Moor geeft zelf 5 keer per week pellet en 2 keer per week zaad.

Medisch
Zorg er altijd voor dat je een lijstje met goede artsen naast je telefoon hebt liggen zodat je in acute gevallen gelijk kan bellen. Houd er ook rekening mee dat niet alle artsen ´s avonds en in het weekend bereikbaar zijn. Een arts die altijd in het weekend aanwezig is, is in Utrecht.
Ga bij vreemd gedrag altijd naar een arts.
Zorg er voor dat je je vogel goed kent. Weet hoe zijn normale ontlasting eruit ziet, hoe hij altijd in zijn veren zit, hoe actief je vogel is, wat het gewicht van je vogel is enz.
Je kunt aan de volgende symptomen zien dat er wat met je vogel aan de hand is: Een andere, of dunne ontlasting, sterke vermagering (weeg je vogel eens per week), dik in de veren zitten, niet willen eten, verkleuring van de veren, overgeven en vreemde gedragingen zoals staartwippen.
Als je vogel ziek is of je denkt dat je vogel ziek is raak dan niet in paniek !. Wat je zelf al kan doen is: - - Je vogel klein zetten (hoe meer je vogel beweegt hoe meer energie hij hieraan kwijt raakt).
- Pas op voor een shock
- Zet je vogel warm onder een warmte lamp (je vogel hoeft dan niet zijn energie te gebruiken om warm te worden).
- Zorg dat je vogel vocht binnen krijgt.
- Geef je vogel druivensuiker (dit geeft extra energie)
- Pellets zijn in dit geval ook makkelijk geweekt in water te geven.Op deze manier krijgt je vogel zowel vocht als voedingsstoffen binnen.
- Bij benauwdheid kun je je vogel stomen (dit kun je makkelijk doen om met je vogel in de badkamer te gaan zitten en de hete kraan aan te zetten, pas hierbij wel op dat je vogel niet bij het hete water kan)
- Heeft je vogel waarschijnlijk wat verkeerd gegeten dan kun je zijn darmen spoelen door hem veel water te laten drinken.
- Een bloeding kun je stoppen met bijvoorbeeld meel of paracetamol.( fijn prakken en poeder van maken) Als de bloeding is gestopt kun je vloeibare pleister gebruiken.
- Bij jeuk kun je spoelen met warm water (evt. Met soda)

Wat hierbij ook belangrijk is om te weten is dat papegaaien prooidieren zijn. Dit brengt een aantal gedragingen met zich mee.
- Alles wat van achteren komt kan eng zijn.
- Een papegaai heeft hele goede ogen.
- Een papegaai waarschuwd andere papegaaien bij gevaar door te schreeuwen. (dit zal je vogel ook doen in de huiskamer)
- Een papegaai vertoond aanval en verdedigingsgedrag
- Een papegaai verstopt zich en zit stil bij ziekte
- Een papegaai vertoond vluchtgedrag. Ga je vogel daarom nooit opjagen!
Papegaaien vertonen na een bepaalde leeftijd (soort afhankelijk) broeds gedrag. Dit is een soort gedrag wat zich in een bepaalde periode (soort afhankelijk) laat zien.
Let erop dat je dit gedrag niet stimuleerd. Geef je vogel daarom rond deze tijd geen blok, papier, touw en eivoer.

Gevaren in huis
Er zijn veel gevaren in en om het huis waar je papegaai ernstig verwond (of erger) kan raken. Hieronder zie je een aantal van die gevaren.
- Ramen. Je vogel weet niet wat ramen zijn en kan hier dus tegenaan vliegen. Je zou je raam kunnen blinderen, maar ook je vogel leren wat een raam is.
- Gordijnen. In gordijnen zitten vaak loodveters of ander lood. Lood is dodelijk voor papegaaien.
- Metaal, metaal zoals lood en zink is dodelijk voor een papegaai als ze dit binnen krijgen.
- Electra. Je vogel kan dood gaan door het krijgen van een schok. Dit kan zelfs nog weken na het incident gebeuren.
- Deuren. Deuren kunnen bijvoorbeeld door de wind dichtklappen met je vogel ertussen.
- Speelgoed. Papegaaien kunnen zichzelf verwonden aan speelgoed, ze kunnen bijvoorbeeld met hun poot vast komten te zitten.
- Touwen. Touwen zijn een leuk speelgoed voor je gaai, maar de papegaai vind het leuk om dit te rafelen, hier kunnen ze in vast komen te zitten.
- Verbranden. Door heet water, hete dranken, het fornuis kan je papegaai verbranden.
- Zeep, In zeep kunnen giftige stoffen zitten.
- De wasmachine. Hier kan je papegaai lekker tussen de was gaan zitten.
- Giftige planten
- Chocola. Chocola is heel giftig voor papegaaien.
- Andere dieren.
- Kinderen

Stress
Papegaaien zijn behoorlijk gevoelig voor stress. Probeer daarom ernstige stress te voorkomen. Stress kan bijvoorbeeld komen door: Verandering van de omgeving, spanning, verkeerde voeding, muizen, ramen (ze kunnen schrikken van iemand die langsloopt), tegenover een deur staan (de hele dag wachten tot iemand de deur open doet), tv (bepaalde flikkering), mensen, dieren, bepaalde spullen in huis.
Als je vogel stress heeft gehad kun je dit vaak terug vinden in de veren. Een papegaai krijgt dan namelijk zogenaamde stresstrepen. Dit zijn lijntjes in de veren die een andere kleur hebben of zelfs helemaal geen kleur hebben.
Bij edels komt ook Toe-Tapping voor. Ze flapperen dan ongecontroleerd met hun vleugels en gaan met hun tenen heen en weer. Het is nog niet helemaal duidelijk waardoor Toe-Tapping komt, maar ze denken aan een gebrek aan kalk of een overvloed aan vitamine.

Wieken.
Als je er voor kiest om je vogel te wieken, doe dit dan niet te vroeg. Als je een te jonge vogel wiekt dan loopt de volledige ontwikkeling verkeerd. Hierdoor heb je 100% kans op probleem gedrag.
Laat je vogel pas wieken naar de eerste rui, dus niet de baby rui. Dit is vaak rond een jaar oud Een vogel leert dan ook om goed zijn veren te verzorgen en op die manier loopt de ontwikkeling van de vogel zoals hij hoort te lopen.
Laat het wieken wel overwogen doen ! Het wieken kan namelijk zorgen voor een complete gedragsverandering.

© Henk en Rijn Dijkkamp en Erika Rietberg
Met dank aan Ed en Thiely de Moor die ook dit artikel hebben gelezen en wat aanpassingen hebben gedaan. Heel erg bedankt daarvoor !