Symoposium Barbara Heidenreich (met een klein stukje over freeflight)

In dit artikel worden de volgende dingen besproken:

Wie is Barbara Heidenreich
Hoe kun je het gedrag van je vogel versterken
Belonen
Schreeuwen
Lichaamstaal
Een stukje freeflight

Barbara werkt al sinds 1990 als professioneel dierentrainer. Daarnaast heeft ze een eigen bedrijf waarvoor ze een magazine schrijft en verschillende boeken heeft geschreven. Daarnaast geeft ze dus verschillende trainingen. Barbara deed veel ervaring op in verschillende dierentuinen. Zo heeft ze verschillende vliegshows ontwikkeld.
Het belangrijkste bij deze cursus was eigenlijk wel de volgende zin: Beloon goed gedrag en negeer slecht gedrag.
Dit ligt ook eigenlijk best voor de hand, maar hoevaak vergeten we dit wel niet? Hoevaak knuffelen wij onze vogel als hij naar beneden valt en hoevaak valt hij daarna (expres) weer van de standaard?

Het gedrag versterken.
Je hebt hierbij 2 manieren om dit te doen. Op een positieve manier en op een negatieve manier.
Bij positief versterken van gedrag beloon je de vogel als hij goed gedrag vertoont. Bijvoorbeeld, je wilt dat de vogel opstapt, je houdt je hand voor de vogel en laat een nootje zien. De vogel stapt op je hand om bij het nootje te komen. De vogel vertoont goed gedrag dus hij krijgt het nootje.
Bij negatieve versterking van gedrag probeer je op een negatieve manier positief gedrag uit te lokken. Bijvoorbeeld, je wilt je vogel op laten stappen, maar de vogel durft niet zo goed. Je weet dat je vogel bang is voor een boek. Je houd je hand voor de vogel en het boek achter de vogel. Met het boek dwing je de vogel op te stappen. Het boek is dan een negatieve stimulans voor je vogel om op te stappen.
Negatieve versterking van gedrag is dus lang niet zo goed. Je maakt hierbij je vogel bang voor voorwerpen en bepaalde handelingen. Beter is om je vogel op een positieve manier dingen te leren zodat je vogel er plezier in krijgt.

Beloningen.
Om het gedrag van je vogel positief te versterken kun je de vogel het beste belonen voor het goede werk wat hij heeft gedaan. Als je eten als beloning gebruikt kijk dan wat je vogel lekker vindt. Zorg dat je niet te grote stukken geeft maar geef heel kleine stukjes. Op deze manier kan je de kleinste stapjes die je vogel boekt al belonen en de vogel kan langer trainen omdat hij niet zo snel vol zit. Als hij echt iets heeft bereikt kun je hem een jackpot geven (meerdere lekkernijen).
Wat daarnaast ook belangrijk is is dat je de vogel voor trainingen leert uit welke hand hij voer krijgt. Laat hem de eerste paar keren ook zien wat voor voer hij krijgt. Werk daarna met een gesloten hand anders wordt je vogel kieskeurig en wil voor bepaalde lekkernijen niks meer doen. Daarnaast kan je deze hand als target gebruiken. Je kunt de vogel jouw hand laten volgen wat een eenvoudig begin is voor trainingen.
Er zijn 2 vormen van belonen.
Primair à eten en drinken. Een voordeel hiervan is dat het vaak het beste en snelste werkt als beloning.
Secundair à al het andere. Een voordeel hiervan is dat ze met secundaire beloningen vaak langer kunnen trainen. Ze raken er niet vol van en secundaire beloningen kun je meer afwisselen.

Schreeuwen.
Veel papegaaien kunnen schreeuwgedrag vertonen. Ik vind het zelf erg belangrijk om je allereerst te realiseren dat dit vaak natuurlijk gedrag is wat niet altijd af te leren valt. Leer daarom de verschillende schreeuwen van je vogel te herkennen. Wanneer schreeuwt je vogel uit angst? Wanneer schreeuwt je vogel om aandacht?
De schreeuw om aandacht is aangeleerd en kan ook weer langzaam worden afgeleerd. De enige eigenlijk werkende manier is om het schreeuwen te negeren. Dit houdt in echt niet meer kijken naar je vogel, maar ook met je lichaamstaal de vogel echt negeren.
Barbara had hierbij een voorbeeld genoemd over haar eigen amazone. Deze amazone begon te schreeuwen zodra hij geen aandacht meer kreeg en dit werd van kwaad tot erger. Op een gegeven moment werd het zo erg dat de vogel haar horen lopen in het huis al als beloning zag en dus als stimulans om door te schreeuwen. De enige manier om het schreeuwen bij deze vogel af te leren was het huis te verlaten. Dus zodra de vogel schreeuwde verliet ze het huis om bijvoorbeeld even boodschappen te doen. Als de vogel was gestopt met schreeuwen zodra ze thuis kwam werd deze goed beloond.
Op deze manier leerde de amazone dat schreeuwen betekend dat ze het huis uit ging. Iets wat hij dus niet wilde bereiken.
Wat Barbara ook deed was ander meer gewenst gedrag om aandacht te krijgen ging belonen. Dus praatte of maakte de vogel een bepaalde beweging om aandacht te krijgen dan werd dit ook beloond. Zo leerde de amazone dus niet alleen dat schreeuwen geen aandacht meer opleverde, maar ook hoe hij dan wel om aandacht mocht vragen.

Lichaamstaal.
Lichaamstaal bij papegaaien is heel erg belangrijk! Aan de lichaamstaal van je vogel kan je zien hoe de vogel zich voelt en wat hij wil of juist niet wil. Als je de lichaamstaal van je vogel begrijpt zal je een betere band met je vogel krijgen. Zo leer je bijvoorbeeld de angsten van je vogel kennen en kan je daar op een goede manier op inspelen. Op deze manier zal je vogel jou sneller leren vertrouwen.
Een duidelijk voorbeeld wat Barbara beschrijft in haar boek is:
Een witkuif kaketoe durfde niet uit zijn kooi. In zijn kooi kon je wel veel met hem. Barbara is begonnen met het trainen in de kooi. Het opstappen op haar hand. Dit heeft een aantal weken geduurt. Dit duurd natuurlijk erg lang, maar alles is wel op het tempo van de vogel. De volgende stap was om de vogel op haar hand door de kooi te bewegen. Daarna was de stap om de vogel op haar hand uit de kooi te bewegen. Dit duurde weer een aantal weken, maar het was absoluut de moeite waard als je nu ziet dat de vogel vol zelfvertrouwen zijn kooi uitstapt.
Voor elke kleine stap wat de vogel maakte werd deze positief beloond met wat lekkers.
Bij veel mensen zie je dat ze heel erg gericht zijn op het eindresultaat wat ze met hun vogel kunnen bereiken. Ze vergeten dat het belangrijk is om ook naar de tussenstapjes te kijken. Door deze tussenstappen juist goed en rustig uit te voeren en ook veel goede dingen te belonen leer je het vertrouwen te winnen van de vogel en ook leer jouw vogel dat het leuk is om wat te leren.
Door het allemaal langzaam aan te doen heb je ook meer tijd om naar de vogel te kijken. Wat vindt de vogel van wat jij doet? Wat denkt de vogel nu?
Wat ook belangrijk is om je te realiseren is dat je vogel ook kijkt naar jouw lichaamstaal en hier ook op reageert. Vraag je dus ook af wat jij uitstraalt in bepaalde situaties.

Hoe ziet agressie eruit?
Het eerste waar je naar kunt kijken zijn de veren. Bij een agressieve vogel zullen de meeste veren plat op het lichaam liggen. De nekveren zullen overeind komen. Hoe bozer de vogel word hoe meer nekveren er omhoog komen. In een later stadium komen ook de kopveren overeind. Alleen de voorste veertjes zullen plat blijven liggen. Kom je nog een stadium verder dan zullen ook bepaalde veren op de schouder, vleugel en rug omhoog komen.
Wat je bij de ogen zult zien is dat deze gaan pinpointen. Hierbij beweegt de pupil van groot naar klein. Ook kan de pupil in het begin heel klein zijn en hoe agressiever de vogel word hoe groter de pupil.
De bek van de vogel zal richting het gevaar gaan staan. Daarnaast zal de bek een stukje open gaan wat er ook een stuk agressiever uit gaat zien.
De vleugels van de vogel zullen in een vroeg stadium tegen het lichaam zijn gedrukt. Als je een stadium verder komt zullen deze van het lichaam afkomen.
Ara’s kunnen als ze agressief zijn gaan blozen.
Wat je ook ziet is dat papegaaien gaan bijten naar dingen in de buurt van het gevaar. Denk hierbij aan de kooi, speelgoed of partners.

Hoe ziet angst eruit?
De veren liggen bij een angstige vogel strak tegen het lichaam. Dit is o.a. zo omdat de vogel bij gevaar wil wegvliegen. Bij het vliegen hebben papegaaien de veren dan ook dicht bij het lichaam om zo gestroomlijnt mogelijk te zijn.
Een bange vogel heeft zijn ogen wijd open staan. De vogel zal zowel de angstige situatie in de gaten houden als een route om te vluchten.
In angstige situaties maken papegaaien in de natuur alarmgeluiden, dit kan een vogel in gevangenschap dus ook zeker doen. Dit geluid zal heel anders zijn dan een schreeuw om aandacht. Het is ook belangrijk om deze verschillen te kennen.
De vleugels van de vogel zullen eerst strak tegen het lichaam staan. Als de vogel angstiger word komen die los van het lichaam zodat hij sneller weg kan vliegen als dat nodig is. Een papegaai kan in een angstige situatie ook agressie vertonen zoals bijten.

Een stukje freeflight
Een los vliegende ara, prachtig om te zien natuurlijk. Zou het niet prachtig zijn om je eigen ara zo te kunnen laten vliegen? Dat leek mij wel, maar door deze lezing ben ik er toch redelijk op terug gekomen. Zo makkelijk is dit namelijk niet.
Welke vogels zijn geschikt voor freeflight?

• De vogel mag nog nooit gewiekt zijn en moet hebben leren vliegen.
• De vogel mag niet te zwaar zijn
• Vogels die nooit konden vliegen zijn niet geschikt ! Deze vogels hebben te weinig zelfvertrouwen om te vliegen.

Hoe kun je het vliegen verbeteren?

• Veel oefenen op de volgende dingen:
  • Landen
  • Bochten maken
  • Vliegen vanaf hoogte
  • Afstanden in kleine stappen oefenen
  • Vliegen vanaf de grond
  • Conditie training

• Houd de vogel(s) in een grote vlucht zodat hij ook kan blijven vliegen en daarom zelfverzekerd word.

Bij het vliegen van vogels is het belangrijk dat hij goed is getraind niet alleen in het vliegen maar ook in andere dingen. Zo is het bijvoorbeeld erg belangrijk dat de vogel op commando iets laat vallen wat hij in zijn snavel heeft. Stel je vogel zit hoog in een boom met een giftig boomblaadje in zijn snavel. Dan moet de vogel op commando het blaadje laten vallen. Daarnaast moet de vogel snel reageren op commando’s die hem worden gegeven. Dit is erg belangrijk met het vliegen.
Freeflight kan je trainen volgens de volgende stappen

• De vogel moet vrijwillig leren opstappen.
• Grote stappen laten maken vanaf standaard naar je hand. Eerst zo ver dat hij zijn bek moet gebruiken om op te stappen en daarna zover dat hij moet springen en zelfs een keer met zijn vleugels moet slaan.
• De vogel moet snel reageren op dit commando.
• Geef geen commando als er te veel wind staat of hij geen interesse in je heeft
• Oefen op veel verschillende locaties. Train natuurlijk eerst met je vogel binnen en vergroot langzaam de afstand die gevlogen moet worden. Laat hem op zijn minst in 3 verschillende verblijven vliegen voordat je naar buiten gaat.

Dit stuk heb ik geschreven met behulp van het symposium maar ook het boek van Barbara Heidenreich: The parrot problem solver.